Laboratoriumslangen: hoe maakt u de overdracht van vloeistoffen en gassen betrouwbaar?

Onopvallend maar strategisch: de laboratorieslang verbindt bronnen, pompen en instrumenten om een betrouwbare, schone en reproduceerbare vloeistofoverdracht te garanderen. Of het nu gaat om het transporteren van een agressief oplosmiddel, het voeden van een bioreactor, het afvoeren van HPLC-effluent of het handhaven van een stabiele vacuümleiding, de keuze van materiaal, diameter en bestendigheid (chemisch, thermisch, druk/vacuüm) bepaalt de prestaties. Siliconen, PTFE/PFA, PVC, PU, TPE voor peristaltische pompen, EPDM of FKM… elke samenstelling voorziet in een behoefte: biocompatibiliteit, autoclaveerbaarheid, lage permeabiliteit, antistatisch en een langere levensduur.

Welke soorten laboratoriumslangen zijn er en hoe kies je de juiste?

Afhankelijk van het medium, de temperatuur en de mechanische belasting verdient een familie van slangen de voorkeur boven een andere.
• Siliconen: zeer soepel, autoclaveerbaar, biocompatibel. Ideaal binnen de life sciences. Let op gaspermeabiliteit en koolwaterstofoplosmiddelen.
• Fluorpolymeren (PTFE, PFA, FEP): maximale chemische inertheid, breed bereik van -200 tot + 260 °C, lage aanhechting. Stijver; perfect voor oplosmiddelen en sterke zuren.
• PVC (lab-grade, ftalaatvrij): voordelig, transparant, goede flexibiliteit. Gematigde temperatuur, gemiddelde chemische bestendigheid.
• Polyurethaan (PU): robuust, slijtvast, geschikt voor lucht en technische vloeistoffen, kleine buigradius.
• TPE voor peristaltische pompen: gecontroleerde elasticiteit, lage deeltjesafgifte (spallatie), uitvoeringen USP Class VI / ISO 10993, steriele opties.
• Elastomeren EPDM / FKM (Viton): EPDM voor stoom/oxiderend water; FKM uitstekend met oliën en apolaire oplosmiddelen, hoge temperaturen.
• Versterkt (textielvlecht of staaldraad): kan druk of vacuüm aan zonder knikken.
• Antistatisch: voert ladingen af bij overdracht van brandbare oplosmiddelen.

Belangrijke selectiecriteria: chemische compatibiliteit, ID/OD (inwendige/uitwendige diameter) en wanddikte, temperatuurbereik, toelaatbare druk/vacuüm, permeabiliteit (O2/CO2), transparantie voor visuele inspectie, certificeringen (USP, FDA, EU 10/2011), sterilisatiemethoden (autoclaaf, gamma, CIP/SIP) en levensduur in een peristaltische pomp.

Type	Principe/Materiaal	Toepassingen
Siliconen	Zacht elastomeer, autoclaveerbaar	Bioprocessen, aseptische transfers, thermogevoelige media
PTFE / PFA / FEP	Inerte fluorpolymeren	Zuren/oplosmiddelen, hoge temperatuur, lage adsorptie
PVC (labo)	Flexibel, transparant vinyl	Water, buffers, tijdelijke circuits
Peristaltisch TPE	Elastomeer van medische kwaliteit	Peristaltische pompen, lage deeltjesafgifte
PU	Duurzaam polyurethaan	Lucht, technische vloeistoffen, instrumentatie
Versterkt/antistatisch	Vlecht/geleidend vulmiddel	Druk/vacuüm, brandbare oplosmiddelen

Goede praktijk: kies voor een peristaltische pomp een specifieke formulering (juiste Shore-hardheid) en de correcte ID voor de beoogde flow; voor agressieve oplosmiddelen geef de voorkeur aan PTFE/PFA of FKM; in bioprocessen kies voor gecertificeerde single-use TPE.

In welke sectoren en toepassingen wordt laboratoriumslang gebruikt?

• Life sciences/bioprocessen: aseptische overdracht van media, voeden van bioreactoren, steriele monstername, recirculatie in incubatoren.
• Farmaceutisch: CIP/SIP-leidingen, afvullen, steriele filtratie, single-use gecertificeerd volgens USP Class VI / EU 10/2011.
• Chemie/analytisch: transport van oplosmiddelen en zuren, afvoer van HPLC/GC-afval, leidingen voor inertisering en gassen.
• Milieu: pompen van monsters, draagbare peristaltische pompen, circuits voor waterbehandeling.
• Agro/cosmetica: transfer van ingrediënten, doseren, voedselgeschikte leidingen (ftalaatvrij, traceerbaarheid).
• Kwaliteitscontrole/R&D: aansluiten van instrumenten, vacuüm en druk, thermostaatbaden en cryostaten.

Beschikbare soorten laboratoriumslangen

Tubing

Veelgestelde vragen over laboratoriumslangen

Hoe kies ik het juiste slangmateriaal voor mijn oplosmiddel of buffer?
Raadpleeg een tabel met chemische bestendigheid en leg die naast de temperatuur, druk en beoogde sterilisatiemethode (autoclaaf, gamma, CIP).

Welke inwendige diameter moet ik kiezen om een doeldebiet te halen?
Het debiet hangt af van ID, viscositeit en lengte. Bij peristaltische systemen bepaalt de ID de flow per omwenteling; let op drukverlies in lange of strak gebogen leidingen.

Zijn siliconenslangen geschikt voor organische oplosmiddelen?
Siliconen zijn slecht bestand tegen aromatische/alifatische koolwaterstoffen. Kies PTFE/PFA of FKM voor deze oplosmiddelen, en antistatische varianten bij brandbare media.

Hoe voorkom ik dat een vacuümleiding dichtklapt?
Gebruik een dikwandige of versterkte slang (stalen spiraal). Beperk krappe buigradii en controleer de toelaatbare vacuümwaarde van de gekozen slang.

Kan ik alle slangen in de autoclaaf steriliseren?
Nee. Siliconen en veel TPE zijn autoclaafbaar; PTFE/PFA ook. Standaard PVC verdraagt dit slecht. Controleer altijd de compatibele sterilisatiemethode.